Seçim Barajı Nedir
Seçim barajı veya seçim eşiği, bir adayın veya siyasi partinin temsilini veya yasama organlarında hak sahibi olabilmesi için gereken tüm oy sayısının minimum payını ifade eder. Örneğin, minimum oy yüzdesi %5. Bazı seçim bölgelerinde seçimi kazansanız bile genel oy oranınız %5 olmadığı için kazandığınız bölgelerden koltuk sahibi olamayabilirsiniz.
Seçim barajının genel amacı, küçük partilere temsil hakkını vermemek veya onları zorla koalisyona zorlamak veya marjinal partileri dışarıda tutmak için kullanılır. Amaç sözde seçim sisteminin daha istikrarlı hale getirilmesi varsayımıyla hareket etmektir.
Seçim barajı çoğu ülke için (Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri) %3'tür, Bu oran günümüzde Türkiye'de %7'dir, öncelinde ise %10'dur.
Türkiye'ye ilk kez seçim barajı ne zaman geldi?
Türkiye'ye ilk kez seçim barajı, 12 Eylül 1980 darbesinden sonra Kürt temelli ve Marjinal partilerin parlamentoya girişini engellemek amacıyla darbeci Kenan Evren tarafından getirilmiştir. Türkiye'deki ilk seçim barajı %10 oy oranıdır. Bu minimum baraj, erken safhalarda engellemek istediği şeyi engellemiş olsa dahi, sonrasında bu fraksiyonlar adaptasyon geçirerek seçim bölgelerine bağımsız olarak girerek etkisiz hale getirmiştir.
Türkiye'ye beklenmedik sonuçları
Yıl 2002, Ecevit'in anayasa kitapçığı mevzusu ve ardından gelen ekonomik kriz, onun da ardından gelen Bahçeli'nin erken seçim çıkışı sonrası Türkiye 2002'de erken seçime gitmiştir. Ancak bu sefer Türkiye'de siyasetin dinamikleri değişmiş, yeni aktörler siyasette belirmiştir. Yeni kurulmuş AK Parti'nin genel başkanı Recep Tayyip Erdoğan ve beyaz gömleğiyle tanıdığımız sert demeçlere sahip Cem Uzan bu yeni aktörlerden birileridir.
İkisi de aslında aşırı etkili iki farklı aktördür, Cem Uzan'ın partisinin ilk seçiminde %7 almıştır. AK Parti ise %34 ile tek başına iktidar olmuştur. Ancak darbe anayasasının meyvesini yiyen burada AK Parti olmuştur. CHP ve AK Parti %10 barajını geçen iki parti olarak Türkiye'de iki partili süreci başlatmışlardır.
Onun dışındaki partiler ise: Genç Parti, Demokratik Sol Parti, Doğru Yol Partisi, Anavatan Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi (2007 seçimlerine kadar); hepsi tabela partisi olmuşlardır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde sadece 2 parti (AK Parti: 363, CHP: 178 sandalye) at koşturuyor olmuştur.
Kenan Evren'le başlayan süreç, Türkiye'yi 2002'ye götürmüş. 2002 ile başlayan süreç ise 2026'ya götürmüştür. Demokrasi bir oy verme sürecinden daha fazlasıdır. Bir parti, fraksiyon veya bir kişi gücü bir anda elinde barındırıp senelerce hakkını tutarsa, demokrasi orada yok olmuştur. %10 barajı, Türkiye'de demokrasiyi direkt yoldan yok eden etkenlerden biridir.