Gelir eşitsizliği, bir ülke ve toplum içinde bireyler veya hanehalkları arasında elde edilen toplam gelirin dengesiz ve adaletsiz dağılmasıdır. Yani toplumun genelinin genel refahtan küçük bir pay alırken, %1'lik kısmı devasa paylar alır.
Örnek verelim, normalde bir ülkede yaşayan ortalama bir insan %1'in toplumun toplam gelirinin %5 civarına sahip olduğunu düşünür. Bırakın %5'i gerçek çok daha korkunç ve ürkütücüdür.
Grafikte gördüğünüz gibi, Amerika'da %1'lik kesim, toplam refahın %99'unun sahip olduğu refahtan daha fazlasına sahiptir. Birisi elindeki gelirin ufak bir kısmıyla Venedik'i kapatacak servete sahipken, birileri de evsiz bir şekilde günü nasıl geçireceğini düşünür. Aslında bakarsanız korkunç.
Peki bu durum, Türkiye'de nasıl? Dürüst olmak gerekirse korkunçlaşıyor. Normalde, Yani en azından Türkiye'de gelir eşitsizliği Neoliberalizm çağının öncesinde pek de yüksek değil. Ancak, işler AKP'nin iktidara gelmesiyle ve özellikle 2016'dan sonra çok değişiyor.
Gini index dediğimiz bir şey var, bu değer bir ülkenin gelirinin nasıl dağıldığını birnevi resime döküyor. 0 ila 1 arasında olan bu değer (0 ila 100'de diyebiliriz) 0 ise tam eşit, 1 ise aşırı adaletsiz anlamına geliyor. Genelde 0.3 yani %30 az eşitsizlik, %40 ise çok eşitsizlik anlamına geliyor. Bu değer genelde AB ülkeleri için ortalama olarak .30 civarında.
Peki Türkiye, durum korkunç. GSYİH 1.4 trilyon dolar olan Türkiye'mizde bu değer .45'e kadar çıkmış durumda.
Aslında bu biraz da şey demek. Çocukların okulu aç geçirdiği, insanların kirayı ödeyemediği, et tüketemediği, emeğinin sömürüldüğü bu ülkede, sorun hiçbir zaman parasızlık olmadı. Para var, ama %10 ve %1'e var. Birileri 10 dilimlik pastanın 9 dilimini alırken, 1 dilim halka kalıyor.
Şöyle düşünün, bu vermek istediğim asıl nokta değil ancak; birisi var ve bu kişinin 10 dairesi var. İmar barışından veya miras olarak kalmış. Bu kişi 10 dairesinden kira geliri sizin ortalama gelirinizi ~37.000₺ belki katlarca geçiyor. Siz bu parayı kazanmak için ~9 saat çalışıyorsunuz, ancak bu kişi hiç çalışmadan sizin paranızın katlarcasını sadece sahip olduğu ile pasif şekilde kazanıyor. Adil değil, değil mi?